Een ode aan Comic Sans

Vandaag is het Comic Sans Dag. Een speciale dag ter ere van het meest gehate lettertype ter wereld. Het initiatief voor deze dag komt van 3FM radio-dj’s Coen Swijnenberg en Sander Lantinga, die het verguisde lettertype op deze manier in het zonnetje willen zetten. Maar waar komt de afkeer voor Comic Sans vandaan? En wat is er verkeerd aan dit lettertype? De hoogste tijd voor oorsprong, tekst en uitleg.
 

Oorsprong Comic Sans

Comic Sans is een creatie van de Amerikaanse letterontwerper Vincent Connare. In 1994 ontwierp hij het lettertype voor Microsoft Bob, een softwarepakket dat speciaal ontwikkeld was voor jonge, onervaren gebruikers. Microsoft Bob had een gebruikersvriendelijke, cartoonachtige interface. Via tekstballonnetjes communiceerde een hondje (Rover) met onervaren gebruikers en 'loodste' hen zo door het programma heen. In de bètaversie van Microsoft Bob 'sprak' Rover in Times New Roman. Connare was van mening dat de traditionele, afstandelijke Times New Roman niet vriendelijk genoeg oogde en totaal niet paste bij de cartoonachtige uitstraling van het programma. En eerlijk gezegd: daar had Connare wel een punt ...

Inspiratie

Geïnspireerd door de typografie in stripboeken als 'Watchman' en 'The Dark Knight Returns' ontwerpt Vincent Connare een nieuw lettertype: de Comic Sans. Er was echter één probleem: de letters van de Comic Sans waren te groot voor Microsoft Bob, dat was berekend op de corpsgrootte van Times New Roman. En dus werd Microsoft Bob uitgebracht in het oorspronkelijke lettertype. Waren de inspanningen van Connare dan helemaal voor niets geweest? Nee hoor. Niet lang na de release van Microsoft Bob kreeg Comic Sans een plekje in Microsoft Movie Maker en Windows 95. En zo werd Comic Sans op de nietsvermoedende wereld losgelaten ...
 

Overmatig gebruik

Na de introductie van Comic Sans in Windows 95 ging het lettertype de hele wereld over. Windows 95 (en de opkomst van de personal computer) had een ware 'ontwerprevolutie' tot gevolg. Voor het eerst in de geschiedenis konden computergebruikers zélf hun lettertype kiezen. De keuze viel daarbij te pas en te onpas op Comic Sans. Over-al dook het lettertype op. Niet alleen in het ontwerp van een speelse uitnodiging of folder, maar ook in serieuze documenten waarvoor het 'vrolijke' lettertype absoluut niet bedoeld was! Enkele voorbeelden:

gedenkboek ter gelegenheid van de abdicatie van paus Benedictus XVI
aankondiging van het HIGGS-boson deeltje door wetenschappers van CERN

Amateuristisch ontwerp

Overmatig gebruik (en misbruik) hebben de Comic Sans geen goed gedaan. Vandaag de dag staat het lettertype symbool voor 'amateuristisch ontwerp'. Een serieuze ontwerper zal het clichématige lettertype dan ook niet snel in zijn ontwerpen toepassen.

Ontwerper Mark Simonson zegt hierover het volgende:
"To the average person, most fonts look more or less the same. But, if a typeface has a strong flavor, it calls attention tot itself. It's easy to recognize and makes people feel like they know something about fonts when they recognize it. And it looks special compared to normal (ie. boring) fonts, so using it makes their documents look 'special'. To the experienced designer, such typefaces have too much flavor, call too much attention to themselves, not to mention the fact that they often carry the bagage of being associated with amateur design."
 

Walging en weerzin

Of ík een hekel heb aan Comic Sans? Niet echt. Comic Sans is simpelweg een lettertype dat te vaak – in verkeerde situaties – is toegepast. Ontworpen met een speciaal doel: tekstballonnetjes in een computerprogramma. Met goed design heeft Comic Sans niks te maken (als je de criteria van een goed, leesbaar en prettig font als uitgangspunt neemt, bevat het Comic Sans zelfs een aantal fundamentele fouten!).
In de loop der jaren is het lettertype een eigen leven gaan leiden, maar ontwerper Vincent Connare heeft nooit de intentie gehad om walging of weerzin op te roepen. Zijn lettertype was vooral grappig en kinderlijk bedoeld. Niet om te gebruiken op grafstenen of de zijkant van ambulances.
 

Een beetje té

Een lettertype maakt een groot verschil in hoe een boodschap overkomt. Daarom is het belangrijk dat een lettertype zorgvuldig wordt gekozen. Het feit dat je niet bewust bent van verkeerd gebruik van een lettertype – of erger: het feit dat je kiest voor een 'alternatief' lettertype, maar de keuze niet bewust (genoeg) maakt – zorgt ervoor dat je soms een verkeerde indruk maakt.
Niet ieder lettertype is overal geschikt voor. En dat geldt zeker ook voor de Comic Sans. Het is leuk voor striptekeningen en uitnodigingen voor kinderfeestjes, maar daar houdt het – wat mij betreft – wel zo'n beetje op. Gebruik Comic Sans dus niet in je logo of zakelijke correspondentie. Het heeft een kinderlijk naïeve uitstraling en het oogt ontzettend vrolijk, misschien wel een beetje té.

Dat gezegd hebbende, zal het je ook vast niet verbazen dat we voor onze website, e-mails en brieven vandaag gewoon ons 'eigen' huisstijl-lettertype gebruiken. ;-)
 

Meer Comic Sans (voor de échte Comic Sans-fans)

Wil je meer weten over Comic Sans? Lees dan het boek 'Precies mijn type' van Simon Garfield. Het eerste hoofdstuk is volledig gewijd aan de Comic Sans. Of kijk eens op een van onderstaande pagina's: